Heeft u al eens geproefd van kipnuggets? In Ecuador krijgt deze populaire fastfoodsnack er een te duchten concurrent bij: een nugget op basis van caviavlees. Deze innovatie moet kwetsbare plattelandsvrouwen in het Andesgebergte kansen aanreiken om hun ondernemerstalent te ontplooien. Trias werkt aan de versterking van hun coöperatie.
In de provinciestad Riobamba is het heerlijk toeven. Heel het jaar door hangt er een vrolijk lenteweertje. Wie genoeg centen heeft, kan in de stadsrand een stuk landbouwgrond kopen om er zoals God in Frankrijk onder één van de ontelbare plastic tunnels aardbeien of tomaten te kweken.
De 35-jarige Humbelina Castra lacht wanneer we haar vragen of ze niet liever tuinierster geweest was. Net als de meeste inheemse boeren en boerinnen woont ze in een klein boerderijtje op meer dan een half uur rijden van Riobamba. Met onze wagen klimmen we uit de grasgroene vallei. De aardbeien en tomaten maken eerst plaats voor bonen en granen. Nog een eind hogerop domineren de aardappelpercelen en schrale graasweides.
Extreme armoede
Hier telen de moedige bergbewoners in de eerste plaats de componenten voor hun dagelijks overlevingsdieet. “Maar niet iedereen heeft een eigen stuk grond”, waarschuwt Humbelina. Na haar veel te korte schoolcarrière ging ze zelf noodgedwongen aan de slag als landarbeidster. Van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat wroette de jonge vrouw op de ruige bergflanken. “Voor vijf dollar per dag”, zegt de minzame boerin op ferme toon.
En, ach ja, Humbelina kweekte in die tijd ook nog wat cavia’s. Een vijftiental stuks, net zoals haar moeder. Elke zaterdag vertrok ze om vier uur ‘s nachts met één of maximum twee beestjes naar de ochtendmarkt in Riobamba. Te voet, over berg en dal. Tien jaar lang betaalde dezelfde tussenhandelaar haar een prijs tussen 1,5 en twee dollar per cavia. Met dat hongerloon op zak vatte ze de urenlange terugreis aan, telkens opnieuw.
Ommekeer
Zonder toorn vertelt Humbelina vandaag over haar verleden. De successen van de voorbije jaren hebben de vele teleurstellingen en vernederingen van weleer doen vervagen. “Ik ben intussen getrouwd en heb drie kinderen”, vertelt ze, terwijl onze wagen haar bescheiden boerderijtje opdraait. Haar echtgenoot is niet thuis omdat hij enkele kilometer verderop enkele landbouwpercelen bewerkt.
Met gepaste trots toont Humbelina ons meteen haar stal. “180 cavia’s”, roept ze breed glimlachend. “Daarvan kan ik er iedere maand 70 à 80 verkopen.” Hoezo? Vijf jaar geleden beslisten de caviakweeksters rond Riobamba om hun lot in eigen handen te nemen. Samen richtten ze de coöperatie Señor Cuy op, letterlijk vertaald: ‘Mijnheer Cavia’. Op dit ogenblik telt de organisatie 120 leden in zes kleine boerengemeenschappen. Opvallend: 93 procent van de leden bestaat uit vrouwen.
Iedere maand bezoekt een voorlichter van de coöperatie de stal van Humbelina. Die komt de dieren ophalen wanneer ze rijp zijn voor de slacht of een carrière als fokdier. De prijs per cavia schommelt tussen 4,5 en 5 dollar. “Ruim het dubbele van het bedrag dat ik vroeger kreeg op de markt van Riobamba”, merkt de caviaboerin op. Terloops controleert de voorlichter ook de gezondheidstoestand van de andere dieren. “Beschouw dat als een doublecheck, want dankzij de cursussen van de coöperatie kan ik zelf ziektes herkennen en, indien nodig, cavia’s vaccineren.”
Toekomstperspectieven
Momenteel levert de caviakweek Humbelina een netto inkomen op van bijna 200 dollar. “Daardoor moet ik niet langer aan de slag als landarbeidster. Ik kan me concentreren op de caviakweek en de opvoeding van mijn kinderen”, klinkt het. Haar vurigste wens? “De komende jaren ga ik mijn veestapel uitbouwen tot 500 cavia’s. Misschien kan ik dan een tweedehands voertuig kopen om het voeder te transporteren. Op dit ogenblik heb ik alleen een ezel ter beschikking en daardoor verlies ik al gauw twee uur per dag”.
Manager Hilda Lata van Señor Cuy heeft de leden van haar coöperatie er de voorbije jaren fors op zien vooruitgaan. “Vergeet niet dat meer dan de helft van onze caviakweeksters analfabeet is. Door actief bij te dragen aan het gezinsinkomen stijgt hun zelfrespect. Dankzij de caviakweek moeten ze ook niet langer buitenshuis op zoek naar onderbetaalde loonarbeid”, luidt het.
Coöperatie
Intussen heeft Señor Cuy zes mensen in dienst. Zij coördineren de teeltvoorlichting en vormingscursussen voor de caviakweeksters. Ook de verwerking en verkoop van de dieren neemt de coöperatie voor haar rekening. “Op dit ogenblik betalen onze klanten 6,5 à 7 dollar per cavia”, vertelt Hilda Lata. Sommigen komen shoppen in het winkeltje dat Señor Cuy uitbaat in Riobamba, maar de coöperatie verkoopt ook caviavlees rechtstreeks aan lokale restaurants. Tot het gamma behoren ook worsten en nuggets.
Om die producten in de grote winkelketens te lanceren, moet Señor Cuy eerst het volume en de kwaliteit opdrijven. Lata gelooft dat steeds meer caviakweeksters zich zullen aansluiten bij haar organisatie: “Aanvankelijk waren ze wantrouwig, maar nu ziet iedereen dat we effectief in staat zijn om hogere prijzen uit te betalen. Als we daarnaast blijven sleutelen aan onze sanitaire voorschriften, moet het lukken om binnen enkele jaren met onze producten door te dringen in de supermarkten. Intussen zijn we alvast van plan een eigen restaurantketen uit te bouwen zodat we onze caviaketen helemaal kunnen sluiten, van riek tot vork.”
